ایران شکوه از یاد رفته

سردیس رامسس دوم یافته‌شده در تبس؛موزه بروکلین

شهر تِب یا تبس (به یونانی: Θῆβαι) نام شهری باستانی در مصر باستان بود. این شهر در نزدیک به ۸۰۰ کیلومتری دریای مدیترانه و در کرانهٔ خاوری رود نیل جای داشته‌است. تبس پایتخت واسط -چهارمین ولایت مصر بالا- بود. این شهر چندی در روزگار دودمان یازدهم مصر باستان و زمانی دراز به روزگار دودمان هژدهم مصر باستان پایتخت بوده‌است.

آثار باستانی به جامانده از تبس می‌رساند که این شهر در نقطهٔ والایی از تمدن در مصر باستان بوده‌است. هومر چامه سرای یونانی در ایلیادش توانگری تبس را ستوده‌است.

تبس در کنار شهر کنونی الاقصر جای دارد.

 واژه‌شناسی

تبس یا تِبائی در یونانی از نام قبطی niwt(به معنای شهر) یا niwt-rst(شهر جنوبی) گرفته شده‌است. در تورات ناحوم از این شهر با نام נא אמון nōˀ ˀāmôn -به معنای شهر آمون یا بی‌آمون- یادکرده‌است. یونانیان آن را Διόσπολις یا شهر زئوس نیز خوانده‌اند. ایشان برای جدایش میان شهرهای چندی که به نام زئوس خوانده می‌شده بدین شهر لقب μεγάλη یا بزرگ دادند. در آینده رومیان این شهر را Diospolis Magna دیوسپولیس ماگنا خواندند.