تپه حصار در جنوب شهر دامغان قرار گرفته است . قدمت تمدن پیش از تاریخ این تپه از هزاره ی چهارم تا هزاره ی اول پیش از میلاد می رسد . در تپه ی حصار سه طبقه ی متمایز مربوط به دوران پیش از تاریخ تشخیص داده شد که هر کدام از این سه طبقه نیز به تقسیمات کوچک‌تری طبقه بندی شده اند . حصار I شامل سه قسمت الف ، ب و ج حصار II شامل دو قسمت الف و ب حصار III شامل سه قسمت الف ، ب و ج طبقه ی سوم الف در تپه حصار دارای سفال خاکستری یا سیاه درخشان است که نشانه ی عصر آهن در ایران می باشد . در بین مردمان این دوره فلز کاری معمول بوده است این امر از اشیاء بدست آمده کاملاً مشخص است . مردمی که برای اولین بار ساکن این تپه شدند ، شهرنشین و کار مهم آنها زراعت بود . گله داری نیز در این موقع معمول بود . مطابق آمار تهیه شده ، مردگان به جانب مشرق یعنی مقابل طلوع آفتاب خوابانده شده اند ، از این رو معلوم می شود خورشید یکی از خدایان مهم این مردم به شمار می رفته که با ظهور ظروف سیاه رنگ این قاعده ترک شده و در کنار مردگان ، اشیاء مختلفی از قبیل ظروف سفالی ، آلات ، ادوات برنزی و بعضی اوقات سلاح های جنگی قرار داده اند . در دوره ی دوم و اوایل دوره سوم تعییرات شدیدی در رنگ ، جنس ، ساختمان ظروف و طرز به خاک سپردن مردگان حاصل شده است به گونه ای که به نظر می رسد مردم دامغان در این موقع مورد هجوم خارجیان واقع شده اند و چون ظروف سیاه رنگ دوره سوم شباهت کامل به ظروف پیش از تاریخ نواحی شمالی ایران دارد ، می توان چنین نتیجه گرفت که این هجوم از طرف شمال یعنی از جانب صحرای ترکمن به ایران شده است و هرچه به طرف جنوب نزدیک می شویم آثار ظروف سیاه رنگ مهاجمین کمتر دیده می شود .

 منبع

  • از کتاب چگونگی تدفین مردگان در عصر آهن در فلات مرکزی ایران ، نوشته ی سعیده شرف الدین